"Ouders en begeleiders vullen elkaar aan"
De cliënt leidt zijn eigen leven, de zorginstelling faciliteert. Dat is het ideaal van Frion, een organisatie die ondersteuning biedt aan mensen met een verstandelijke beperking. Dat kan niet zonder het netwerk rondom de cliënt. Daarvoor zet Frion OPSterk-bijeenkomsten in. Marjan Alberts: "Het is een heel mooie manier om ouders en vertegenwoordigers te betrekken."
De overheid is op een andere manier gaan financieren, maar waarom ook al weer? Frion zet het op elke beleids- of teamdag op de agenda. Om de medewerkers bewust te houden van de verandering. "ZZP's hebben de rol van de organisatie veranderd. Die is bescheidener geworden. Wij zijn passanten in het leven van de mensen om wie het gaat", licht Marjan Alberts toe. "Een ZZP zegt iets over budget, over inspraak van de cliënt. Dan is het een kleine stap naar de cliënt die zijn eigen leven vormgeeft. Samen met het netwerk om hem heen."
Burgerschap
Alle cliënten zijn burger in de maatschappij. Ze zijn onderdeel van de samenleving, met gelijke rechten en plichten. Marjan: "Dat is een belangrijk uitgangspunt. Anders wordt alles 'zorg', zelfs familiebezoek of een avondje uit." Tegelijkertijd weet ze dat het denken in termen van burgerschap veel van professionals vraagt. Medewerkers kunnen en hoeven niet alles alleen te doen. "Ouders of vertegenwoordigers hebben een heel grote rol. Dat is wennen. Want vroeger legden ouders de vraag bij de zorginstelling neer, waarna de instelling het overnam. Ouders kwamen bij wijze van spreken alleen op zondagmiddag op bezoek. Nu weten we dat cliënten juist baat hebben bij samenwerking tussen ouders en begeleiders."
OPsterk
In februari 2010 organiseerde Frion de eerste OPsterk-bijeenkomsten. "OPsterk is een heel mooie manier om ouders en vertegenwoordigers te betrekken", vertelt Marjan. "Ouders denken vaak dat ze niet zoveel weten van hun kind. OPsterk laat zien dat ze wel deskundig zijn, net als de begeleider. Dat ouders en begeleiders elkaar aanvullen, samen de positie van de persoon om wie het gaat versterken." Marjan omschrijft ouders als ervaringsdeskundig, wat zeer welkom is naast de professionele deskundigheid van de medewerkers. "We hebben de ouders nodig om met ons mee te denken, met ons in dialoog te gaan. Om te ontdekken wie de persoon achter de cliënt is en hoe hij zijn leven vorm wil geven."
Lege lei
De jaarlijkse zorgplanbespreking bijvoorbeeld is een goed moment om opnieuw naar de persoon te kijken. Marjan: "Het liefst beginnen we elke keer met een lege lei: wie ben jij, wat wil je, welke stapjes ga jij zetten? Maar ook: welke mensen zijn voor jou belangrijk, wie moeten we om de tafel hebben?" Een droom achterhalen kan onderdeel zijn van de zorgplanbespreking. Marjan vertelt over een cliënt voor wie een rode trouwjurk symbool staat voor wat zij wil in haar leven. Op een andere manier kijken naar de persoon is de essentie. "Soms is dat behoorlijk ingewikkeld, bijvoorbeeld bij cliënten met een meervoudige handicap. Maar ook wanneer medewerkers eigenlijk liever willen 'zorgen'. Want daarom kozen ze voor dit beroep! Nu voelen ze zich meer een coach op afstand, die de cliënt faciliteert."
Talenten
Marjan beseft dat Frion de medewerkers goed moet ondersteunen. "We zijn nog aan het zoeken naar de beste manier. Op de ene locatie zie je ouders al veel over de vloer komen. Op andere locaties moet het nog meer groeien. Natuurlijk helpen we de teams om anders naar de cliënten te kijken. Bijvoorbeeld door droombijeenkomsten te organiseren." Ook is er een team van ondersteuners die het proces helpen vormgeven. Zijn de familie en het netwerk betrokken? Worden er dingen in de wijk georganiseerd? Verder besteedt Frion nu veel aandacht aan talenten. "Cliënten hebben vaak weinig communicatieve vaardigheden. Het is soms moeilijk te achterhalen wat ze willen. Als je dan kunt aansluiten bij hun talenten, is dat van grote waarde!"
Eigen leven
Een eigen leven leven, burgerschap: het staat verwoord in het landelijk visiedocument gehandicaptenzorg uit 2006. Sinds 2008/2009 geeft Frion er handen en voeten aan. "De nieuwe bekostiging valt er mooi mee samen", lacht Marjan. "Natuurlijk wisten we dat zorgzwaartebekostiging eraan kwam. Maar dan moet je nog een lijn kiezen. Als je niet oppast, maak je een plan voor de HKZ en het zorgkantoor, en vergeet je voor wie je het doet." Een spanningsveld, een dilemma? "Ja, maar begrijp me niet verkeerd, de verantwoordingskant hoort er ook bij. Toch moet je de kracht en energie houden om je visie steeds vooraan te zetten. Stel jezelf voortdurend vragen. Hoe leeft iemand die is geboren met meervoudige beperkingen een eigen leven? Hoe geef je daar invulling aan? We willen het laten uitmonden in een ethisch congres. Want je moet het blijvend vormgeven."
Kijk voor meer informatie over (de visie van) Frion op www.frionzorg.nl. Kijk voor meer informatie over OPsterk op www.opsterk.nl.
28 april 2011