"EVV'ers zijn de cultuurdragers"
Carintreggeland, een organisatie in de V&V-sector, had de visie al klaar: medewerkers krijgen meer verantwoordelijkheid en denken mee. ZZP's hielpen de visie vormgeven. EVV'ers zijn de sleutelfiguren en het nieuwe, elektronische zorgleefplan speelt een belangrijke rol. Regiodirecteur Annemarie Asbreuk: "Veranderen kan alleen als je de medewerkers goede handvatten geeft."
"Gedrag veranderen is ontzettend moeilijk. Wij hebben de ZZP's aangegrepen om de verandering vorm te geven, door de medewerkers middelen in handen te geven." Annemarie Asbreuk is regiodirecteur bij Carintreggeland, een organisatie voor wonen, welzijn en zorg in Twente. Ze schetst de situatie vóór de invoering van zorgzwaartebekostiging: budget op locatieniveau, formatie historisch gegroeid, een teammanager die de inzet bepaalde en volgzame medewerkers. Dat wilde de organisatie veranderen. Door meer verantwoordelijkheid bij de medewerkers te leggen en ze te laten meedenken over bijvoorbeeld personele inzet en de invulling van de zorg. "Maar dat kan alleen als je de medewerkers ook goede handvatten geeft."
Zorgleefplan
Voor een manager is het al moeilijk om aan te geven wat je precies nodig hebt, laat staan voor een EVV'er. Vraaggericht werken is een voorbeeld. "Sommige cliënten bellen de hele dag, anderen vragen nooit aandacht", vertelt Annemarie. "Wat is redelijk en wanneer doe je mensen tekort? Niet iedereen is even mondig, vooral ouderen stellen zich snel bescheiden op. Medewerkers moeten daar zelf op inspelen." Carintreggeland introduceerde een zorgleefplan met vier gebieden: lichamelijk welbevinden, woon- en leefomstandigheden, participatie en mentaal welbevinden. "Medewerkers vullen nu niet meer alleen de doelstellingen op het gebied van de lichamelijke verzorging in. Ze moeten alle leefgebieden met de cliënt bespreken: welke activiteiten ontplooit een cliënt graag, wat zijn zijn gewoontes, kan de familie dingen doen?"
Inzet
Het ZZP geeft het kader aan. De medewerkers kijken of het ingevulde zorgleefplan overeenkomt met wat financieel mogelijk is. Via het nieuwe zorgleefplan kunnen medewerkers zelfstandiger acteren en krijgen ze inzicht in het reilen en zeilen van een afdeling. Annemarie: "Dan zien ze dus ook dat er een keer vijftien in plaats van zestien bedden bezet zijn. Dat betekent minder werk en minder inzet. Dan kan iemand later beginnen of eerder naar huis. Of misschien kan een hele dienst vervallen." Zeker in een kleinschalige setting werkt het goed, maar ook op grotere afdelingen is verandering zichtbaar. "Kleinschaligheid leent zich goed voor meer verantwoordelijkheid van de medewerker. Het proces verloopt heel natuurlijk. Dat wil niet zeggen dat het op grotere afdelingen niet kan, je moet er alleen wat meer moeite voor doen."
Sleutelfiguren
Om de medewerkers voor te bereiden op de nieuwe manier van werken organiseerde Carintreggeland informatiebijeenkomsten. De EVV'ers werden geschoold in het gebruik van het elektronisch cliëntendossier, waarvan het zorgleefplan onderdeel is. Zij zijn de sleutelfiguren. "Niet alle medewerkers hoeven al die kennis te bezitten", legt Annemarie uit. "Een huishoudelijk medewerker vult geen zorgleefplannen in en hoeft dus niet te weten wat een ZZP precies inhoudt. EVV'ers wel. Van hen verwachten we ook dat ze collega's uitleggen waarom dingen op een bepaalde manier georganiseerd zijn. En dat gebeurt ook." De meeste EVV'ers vinden het leuk. Ze zien het als een uitdaging, een uitbreiding van hun beroep. Sommigen willen het liever niet, en dat mag. "Ze hoeven geen EVV'er te zijn."
Functiehuis
De functie van EVV'er koppelt Carintreggeland aan een minimumaantal uren per week. Annemarie: "Er moet enige continuïteit zijn. EVV'ers zijn de cultuurdragers. Een verzorgende die acht uur per week werkt, doet niet meer dan het nodige. Daar zijn we heel blij mee, ze leveren voor die dag prima zorg. Maar het zijn niet de medewerkers die meer verantwoordelijkheden krijgen." Dit is meegenomen in het functiehuis dat Carintreggeland onlangs geheel vernieuwde. "De recente fusie was de directe aanleiding. Maar we hebben het werken met ZZP's natuurlijk wel betrokken bij de ontwikkeling van het functiehuis. We hebben het één gebruikt om het ander te versterken." Negen functies in de zorg bieden de medewerkers de mogelijkheid om door te groeien, in zowel schaal als verantwoordelijkheid. Ook EVV'ers kunnen zich ontwikkelen, bijvoorbeeld naar verantwoordelijkheid voor cliënten met zwaardere zorg. "We hopen dat de medewerkers hierin een uitdaging zien."
Controle
Carintreggeland controleert of de medewerkers het zorgleefplan goed gebruiken. Of zoals Annemarie het verwoordt: "We geven ze heldere kaders, maar we moeten wel checken of ze het werkelijk doen." Dat het zorgleefplan digitaal is, maakt de controle eenvoudiger. De managers moeten elk kwartaal minimaal vijf dossiers inzien. En tijdens functioneringsgesprekken worden ook altijd één of twee dossiers bekeken. Het hoort erbij, vindt Annemarie. "Ik moet ook elk kwartaal een verslag maken voor de raad van bestuur. Ook ik word daar vervolgens over doorgezaagd. Dat vind ik terecht. Op mijn beurt controleer ik de verslagen van mijn managers. Hebben ze dossiers bekeken? Geven hun medewerkers aan dat ze iets nodig hebben? Dat vinden ze niet altijd leuk, maar het is wel belangrijk."
Mensenwerk
Annemarie is niet ontevreden met wat Carintreggeland tot nu toe bereikt heeft. "Maar we kunnen best nog stappen zetten. En enige alertheid zullen we altijd moeten houden." Een cultuurverandering is bovendien echt mensenwerk. De een ziet het als een uitdaging, de ander als de volgende bezuinigingsronde. "Je hebt te maken met de cultuur die er al jaren heerst. Het gedrag veranderen van een team met mensen die het niet zo zien zitten, kost gewoon meer energie. Dan is het soms lastig duidelijk te maken dat het deze keer geen bezuiniging is, maar een verandering van de manier waarop we het werk doen."
15 oktober 2011